Hoe vaak moet een legionella-risicoanalyse worden uitgevoerd?

Een legionella-risicoanalyse moet in principe elke twee jaar worden herhaald, tenzij er eerder wijzigingen optreden in de waterinstallatie of het gebruik van het gebouw. Voor prioritaire gebouwen, zoals ziekenhuizen en zorginstellingen, gelden vaak strengere eisen en kortere herhalingstermijnen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de frequentie, wettelijke eisen en praktische uitvoering van de legionella-risicoanalyse.

Wanneer moet een legionella-risicoanalyse worden herhaald?

Een legionella-risicoanalyse moet worden herhaald zodra er sprake is van een significante wijziging in de waterinstallatie, het gebruik van het gebouw of wanneer de vorige analyse ouder is dan twee jaar. Twee jaar is een veelgebruikte richtlijn, maar de daadwerkelijke frequentie hangt af van het type gebouw en de risicoclassificatie.

In de praktijk zijn er drie situaties die altijd aanleiding geven tot een nieuwe of herziene risicoanalyse:

Na verbouwingen of aanpassingen aan de waterinstallatie
Bij een wijziging in het gebruik van het gebouw (bijvoorbeeld een leegstaand pand dat opnieuw in gebruik wordt genomen)
Na een geconstateerde legionellabesmetting of een calamiteit

Naast deze aanleiding-gedreven momenten is periodieke herhaling sowieso verplicht. Wacht dus niet op een incident voordat u de risicoanalyse laat bijwerken.

Wat bepaalt hoe vaak een risicoanalyse nodig is?

De frequentie van een legionella-risicoanalyse wordt bepaald door de risicoclassificatie van het gebouw, de complexiteit van de waterinstallatie en de geldende wet- en regelgeving. Hoe hoger het risico, hoe vaker een analyse noodzakelijk is.

Factoren die de benodigde frequentie beïnvloeden, zijn onder andere:

Type gebouw: Prioritaire gebouwen zoals ziekenhuizen, verpleeghuizen, hotels en zwembaden vallen onder een hogere risicocategorie en kennen kortere herhalingstermijnen.
Complexiteit van de installatie: Grotere en complexere waterinstallaties vragen om vaker toetsing, omdat er meer knooppunten zijn waar legionella zich kan ontwikkelen.
Resultaten van vorige analyses: Als eerdere analyses risicopunten hebben blootgelegd die zijn aangepakt, kan een snellere hercontrole noodzakelijk zijn om de effectiviteit van de maatregelen te bevestigen.
Wijzigingen in gebruik of bezetting: Langdurige leegstand, veranderingen in bezettingsgraad of een andere functie van het pand vereisen een herziening van de risicoanalyse.

Kortom: hoe kwetsbaarder de gebruikers en hoe complexer de installatie, hoe vaker de frequentie van de legionella-risicoanalyse omhoog gaat.

Wat zijn de wettelijke eisen rondom legionella-risicoanalyse in Nederland?

In Nederland is de legionella-risicoanalyse wettelijk verplicht voor een brede categorie gebouwen en installaties. De basis ligt in het Drinkwaterbesluit en de bijbehorende Drinkwaterregeling, die eigenaren en beheerders van collectieve waterinstallaties verplichten een risicoanalyse uit te voeren en up-to-date te houden.

De wet onderscheidt prioritaire instellingen, waarvoor de verplichtingen het zwaarst zijn. Denk aan ziekenhuizen, verpleeghuizen, hotels, campings en gebouwen met collectieve douchevoorzieningen. Voor deze categorie geldt dat zowel de risicoanalyse als het bijbehorende beheersplan aantoonbaar actueel moeten zijn en beschikbaar voor inspectie door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).

Voor niet-prioritaire gebouwen gelden minder strikte wettelijke termijnen, maar ook hier is het aan te raden om de risicoanalyse minimaal elke twee jaar te laten uitvoeren. Nalatigheid kan leiden tot aansprakelijkheid bij een legionella-uitbraak.

Wat gebeurt er als een legionella-risicoanalyse te lang niet wordt bijgewerkt?

Als een legionella-risicoanalyse te lang niet wordt bijgewerkt, loopt u als gebouweigenaar of beheerder aanzienlijke risico’s: juridische aansprakelijkheid, boetes van de toezichthouder en bovenal een verhoogd gevaar op een legionellabesmetting onder gebruikers van het gebouw.

Een verouderde risicoanalyse biedt geen actueel beeld van de situatie in de waterinstallatie. Wijzigingen in de installatie, het gebruik of de bezetting blijven buiten beschouwing, waardoor beheersmaatregelen niet langer aansluiten op de werkelijke risico’s. In het geval van een uitbraak kan worden aangetoond dat de beheerder zijn zorgplicht heeft verzaakt, met alle gevolgen van dien.

De ILT kan bij controle handhavend optreden en een last onder dwangsom opleggen. In ernstige situaties kan ook strafrechtelijke aansprakelijkheid aan de orde zijn. Tijdige actualisatie van de risicoanalyse is dus niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een kwestie van goed beheer en zorgplicht.

Wie mag een legionella-risicoanalyse uitvoeren?

Een legionella-risicoanalyse mag alleen worden uitgevoerd door een gecertificeerd bedrijf of persoon die voldoet aan de eisen van BRL K14010-1. Dit is de beoordelingsrichtlijn die van toepassing is op het uitvoeren van risicoanalyses en het opstellen van legionella-beheersplannen voor drinkwaterinstallaties.

Het inschakelen van een gecertificeerde partij is niet alleen een wettelijke eis voor prioritaire gebouwen, maar ook een garantie voor de kwaliteit en betrouwbaarheid van de analyse. Een gecertificeerde specialist beschikt over de kennis van de relevante normen, zoals NEN 1006 en ISSO-publicaties, en weet hoe hij risicofactoren in complexe installaties correct beoordeelt.

Wij zijn gecertificeerd conform BRL K14010-1 en beschikken daarmee over de juiste kwalificaties om risicoanalyses professioneel en conform de wet uit te voeren. Meer informatie over onze certificeringen vindt u op onze website.

Hoe hangt een risicoanalyse samen met het legionella-beheersplan?

Een legionella-risicoanalyse en een legionella-beheersplan zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De risicoanalyse brengt in kaart waar en in welke mate legionellarisico aanwezig is in de waterinstallatie. Op basis daarvan wordt het beheersplan opgesteld, dat beschrijft welke maatregelen worden genomen om die risico’s te beheersen.

Het beheersplan bevat onder meer afspraken over bemonsteringsfrequenties, spoelprogramma’s, temperatuurcontroles en onderhoudstaken. Zonder een actuele risicoanalyse is het beheersplan per definitie verouderd en niet langer effectief. Beide documenten moeten dan ook samen worden herzien wanneer de situatie in het gebouw of de installatie verandert.

Praktisch gezien geldt: een nieuwe of bijgewerkte legionella-risicoanalyse leidt altijd tot een herziening van het beheersplan. Andersom kan een aanpassing van het beheersplan aanleiding zijn om kritisch te kijken of de onderliggende risicoanalyse nog actueel is. Meer informatie over onze wateroplossingen, waaronder legionellapreventie, vindt u in ons dienstenoverzicht.

Hoe AQ Group helpt met legionellapreventie en risicoanalyse

Wij bieden een volledig ontzorgend pakket op het gebied van legionellapreventie, van de initiële risicoanalyse tot het opstellen en bewaken van het beheersplan. Als gecertificeerde specialist in waterbeheer beschikken wij over de expertise en de certificeringen om uw waterinstallatie grondig te beoordelen en aantoonbaar veilig te houden.

Wat wij voor u doen:

Uitvoeren van een gecertificeerde legionella-risicoanalyse conform BRL K14010-1
Opstellen en actualiseren van het legionella-beheersplan
Periodieke bemonstering en temperatuurmetingen
Spoelprogramma’s en preventief onderhoud van waterinstallaties
Begeleiding bij calamiteiten en besmettingen

Of u nu verantwoordelijk bent voor een zorginstelling, een hotel of een kantoorgebouw: wij zorgen ervoor dat uw waterinstallatie voldoet aan alle wettelijke eisen en dat het risico op legionella structureel wordt beheerst. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend adviesgesprek.