Legionella beheersplan en legionellapreventie voor bedrijven

Legionella is een bacterie die in waterinstallaties kan groeien en bij inademing van besmette waterdruppels ernstige gezondheidsrisico’s veroorzaakt. Voor bedrijven, zorginstellingen en andere gebouwen is legionellapreventie niet alleen essentieel voor de veiligheid van medewerkers en bezoekers, maar in veel gevallen ook wettelijk verplicht.

Een goed legionella beheersplan vormt de basis van effectieve legionellapreventie. Het plan brengt risico’s in kaart, beschrijft de benodigde maatregelen en waarborgt dat uw waterinstallatie voldoet aan alle wettelijke eisen. Zonder beheersplan loopt u risico op boetes, gezondheidsincidenten en reputatieschade.

AQ Group is uw gecertificeerde partner voor legionella risicoanalyse en beheersplannen. Met BRL-6010 certificering, jarenlange ervaring en specialistische kennis voeren wij risicoanalyses uit, stellen wij beheersplannen op en verzorgen wij de volledige legionella bestrijding en controle. Van preventie tot desinfectie: wij ontzorgen u volledig.

Wat is legionella?

Legionella is een bacterie die van nature voorkomt in oppervlaktewater en bodem. In lage concentraties is de legionella bacterie onschadelijk, maar in waterinstallaties kan zij zich onder bepaalde omstandigheden snel vermenigvuldigen. De bacterie groeit het best bij temperaturen tussen 20 en 50 °C, met een optimum rond 35 °C. Boven 60 °C sterft legionella af.

Besmetting met legionella vindt niet plaats door het drinken van water, maar door het inademen van besmette aerosolen: minuscule waterdruppeltjes die vrijkomen bij douches, fonteinen, koeltorens, jacuzzi’s en airconditioning-installaties. Wanneer iemand deze besmette druppels inademt, kan dit leiden tot legionellose, ook bekend als de veteranenziekte. Deze longontsteking kan ernstig verlopen en is in sommige gevallen zelfs dodelijk.

Bepaalde groepen lopen extra risico op legionella ziekte. Ouderen, mensen met een verzwakt immuunsysteem, rokers en patiënten met chronische longaandoeningen zijn bijzonder kwetsbaar. Juist daarom gelden voor zorginstellingen, ziekenhuizen en vergelijkbare locaties strengere eisen op het gebied van legionellapreventie.

Waarom is legionellapreventie verplicht?

In Nederland zijn organisaties wettelijk verplicht om legionella te bestrijden en preventieve maatregelen te treffen. De Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit schrijven voor dat eigenaren en beheerders van waterinstallaties een legionella risicoanalyse en beheersplan moeten opstellen. Richtlijnen zoals AI-32 en ISSO 55.3 geven hiervoor het kader.

Voor prioritaire instellingen gelden extra strenge eisen. Hieronder vallen zorginstellingen, ziekenhuizen, hotels, zwembaden, sportaccommodaties en campings. Deze instellingen moeten hun risicoanalyse en beheersplan laten uitvoeren door een BRL-6010 gecertificeerd bedrijf. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt toezicht op de naleving en kan bij overtredingen handhavend optreden.

Ook niet-prioritaire instellingen zoals kantoren, scholen en bedrijfspanden moeten kunnen aantonen dat hun drinkwater veilig is. Naleving van de wetgeving voorkomt niet alleen boetes, maar beschermt bovenal de gezondheid van iedereen die het gebouw gebruikt. Legionellapreventie is daarmee geen optie, maar een verplichting.

Wat is een legionella beheersplan?

Een legionella beheersplan is een schriftelijk document dat beschrijft hoe een organisatie de legionellarisico’s in haar waterinstallatie beheerst. Het plan is maatwerk per gebouw en installatie en vormt samen met de risicoanalyse de basis voor alle preventieve en correctieve maatregelen.

Een compleet legionella beheersplan bevat de volgende elementen: een overzicht van alle risicopunten in de waterinstallatie, de beheersmaatregelen die worden getroffen om legionellagroei te voorkomen, een duidelijke toewijzing van verantwoordelijkheden binnen de organisatie, procedures voor monitoring en periodieke controle, en een actieplan bij overschrijding van de legionellanorm.

Daarnaast bevat het beheersplan actuele leidingschema’s van de volledige waterinstallatie en logboeken waarin alle uitgevoerde maatregelen, metingen en bemonsteringen worden vastgelegd. Zijn de bestaande tekeningen verouderd of ontbreken ze? AQ Group kan leidingschema’s aanpassen, digitaliseren of volledig nieuw opstellen.

Het legionella beheersplan is een levend document dat regelmatig geactualiseerd moet worden, bijvoorbeeld bij verbouwingen, wijzigingen aan de installatie of na een besmetting. Alleen een actueel plan biedt de zekerheid dat uw organisatie voldoet aan de wettelijke verplichtingen.

Legionella risicoanalyse en onderzoek

Een legionella risicoanalyse is het startpunt van effectieve legionellapreventie. Bij dit onderzoek wordt de volledige waterinstallatie geïnspecteerd en worden alle risicopunten systematisch in kaart gebracht. AQ Group volgt hierbij de leidingloop op basis van beschikbare tekeningen en identificeert kwetsbare plekken waar legionellagroei kan optreden.

Het legionella onderzoek omvat onder meer temperatuurmetingen op kritieke punten, doorstromingscontroles om stilstand in leidingen te signaleren en monstername voor laboratoriumanalyse. AQ Group voert deze analyses uit conform NEN-6265, inclusief serotypering bij een positieve uitslag. Zo is direct duidelijk welk type legionella aanwezig is en welke maatregelen nodig zijn.

Prioritaire instellingen zijn wettelijk verplicht om minimaal twee keer per jaar een legionella controle uit te laten voeren, afhankelijk van het aantal tappunten. Ook voor niet-prioritaire instellingen is periodiek legionella onderzoek aan te raden om de veiligheid van het drinkwater te garanderen. Een professionele risicoanalyse vormt de basis voor een effectief beheersplan en geeft u inzicht in de actuele staat van uw waterinstallatie.

Legionella bestrijden en verwijderen

Wanneer een verhoogde legionellaconcentratie wordt aangetroffen of een besmetting is vastgesteld, zijn directe maatregelen noodzakelijk om de legionella te bestrijden. AQ Group beschikt over meerdere bewezen methoden om legionella effectief te verwijderen, afgestemd op de ernst van de situatie en het type installatie.

Bij acute besmettingen kan AQ Group een legionellafilter plaatsen. Dit filter zorgt ervoor dat het water achter het filter direct legionellavrij is, waardoor tappunten veilig gebruikt kunnen worden terwijl de bron van de besmetting wordt aangepakt. Voor een grondige legionella bestrijding voert AQ Group chemisch-technische reinigingen uit, waarbij het volledige leidingsysteem wordt gespoeld en gedesinfecteerd.

Als duurzaam alternatief biedt AQ Group de Neuthox®-methode: een chemievrije desinfectietechniek waarbij elektrochemisch geactiveerd water de legionellabacterie bestrijdt zonder gebruik van gevaarlijke chemicaliën. Deze methode is effectief, milieuvriendelijk en veilig voor de installatie.

Aanvullende maatregelen voor het legionella verwijderen zijn thermische desinfectie (het doorspoelen met water boven 60 °C), het verwijderen of afsluiten van dode leidingen waarin water stagneert, en het regelmatig spoelen van weinig gebruikte tappunten. AQ Group adviseert welke combinatie van maatregelen het meest effectief is voor uw situatie.

Onderhoud, monitoring en periodieke controle

Legionellapreventie is geen eenmalige actie, maar een doorlopend proces dat structurele aandacht vraagt. Periodieke controles en monitoring zijn essentieel om de veiligheid van uw waterinstallatie te waarborgen en te voldoen aan de wettelijke verplichtingen.

Voor prioritaire instellingen geldt dat minimaal twee keer per jaar een legionella-analyse moet worden uitgevoerd, afhankelijk van het aantal tappunten en de aard van de installatie. Alle uitgevoerde maatregelen, metingen en bemonsteringen moeten worden vastgelegd in logboeken die bij inspectie beschikbaar zijn.

Het onderhoud van een waterinstallatie in het kader van legionellapreventie omvat diverse werkzaamheden: het spoelen van weinig gebruikte tappunten, het schoonmaken of vervangen van filters en douchekoppen, het controleren en registreren van watertemperaturen, en het opstellen of bijwerken van leidingschema’s wanneer de installatie wijzigt.

AQ Group voert al deze werkzaamheden gecertificeerd uit en ontzorgt u volledig. Onze specialisten bewaken de planning, voeren de controles uit en rapporteren de resultaten, zodat u altijd kunt aantonen dat uw installatie aan de eisen voldoet.

Legionellapreventie binnen het AQ Group waterconcept

Legionellapreventie staat niet op zichzelf, maar maakt onderdeel uit van het integrale waterconcept van AQ Group. Een veilige en efficiënte waterinstallatie vraagt om een samenhangende aanpak waarbij legionellabeheer wordt gecombineerd met andere waterbehandelingsoplossingen.

AQ Group verbindt legionella beheersplannen en risicoanalyses met diensten zoals het beheer van koeltorens, waterontharders, omgekeerde osmose en de monitoring van drinkwaterinstallaties. Deze integrale benadering zorgt ervoor dat uw waterinstallatie niet alleen legionellaveilig is, maar ook technisch optimaal functioneert en voldoet aan alle relevante wet- en regelgeving.

Als all-round partner voor waterbehandeling biedt AQ Group u één aanspreekpunt voor de volledige keten: van risicoanalyse en beheersplan tot bemonstering, desinfectie en structureel onderhoud. Of het nu gaat om een drinkwaterinstallatie, koeltoren of proceswatersysteem, AQ Group zorgt voor veilige, schone en efficiënte waterinstallaties binnen uw organisatie.